Mensen zullen maar deelnemen aan culturele activiteiten als ze interesse hebben en de bagage om ervan te genieten. Als ze over de nodige culturele competenties beschikken: kennis, vaardigheden, motivatie. Het ontwikkelen van die competenties start best op jonge leeftijd, maar gaat levenslang door. Het kan in schoolverband maar net zo goed in de vrije tijd. LOCUS ondersteunt culturele actoren om kunst- en cultuureducatie in de werking te integreren.  

Met de Conceptnota Cultuureducatie “Groeien in cultuur” willen ministers Schauvliege en Smet de stap zetten naar een meer structurele samenwerking tussen Cultuur, Jeugd en Onderwijs op het vlak van cultuureducatie. Bedoeling is een gezamenlijke visie te ontwikkelen, te sensibiliseren en voorwaarden te scheppen. Op 20 januari keurde de Vlaamse Regering de nota goed. Over de nota wordt nog advies ingewonnen bij de VlOR, de SARC en de Vlaamse Jeugdraad. Over de concepten in de nota wordt ook nog overleg gepleegd met het betrokken onderwijs-, jeugd- en cultuurveld. U kan de conceptnota hier downloaden.

Culturele instellingen werken samen met de scholen in hun stad of gemeente. Ze stemmen zich best af op de opdracht van en praktijken in de scholen en op de eindtermen die gelden voor alle scholen. Download onderaan de pagina een oriënterende tekst met elementaire informatie over kunst- en cultuureducatie in het basis- en secundair onderwijs, met de eindtermen muzische vorming als kader.

Locus nam deel aan de commissie Bamford en de klankbordgroep die de minister van onderwijs  adviseerde inzake zijn beleid m.b.t. kunst- en cultuureducatie. Een aantal adviezen zal pas op lange termijn opgepakt kunnen worden, maar Locus ondersteunt nu reeds de bibliotheken, cultuur- en gemeenschapscentra en cultuurbeleidscoördinatoren om de samenwerking met de scholen te versterken. Locus werkt daarvoor nauw samen met Canon Cultuurcel. 
 

Een uitgebreid netwerk scholen deeltijds kunstonderwijs organiseert artistieke opleidingen waaraan ruim 165.000 Vlamingen deelnemen. Twee derden van de deelnemers zijn jonger dan 18 jaar. De uitrusting en de deskundigheid van het deeltijds kunstonderwijs kunnen de kunst- en cultuureducatie in het leerplichtonderwijs versterken. Locus volgt de inhoudelijke vernieuwing van het DKO en stimuleert lokale samenwerking tussen de scholen, het DKO, de culturele instellingen en de amateurkunstenverenigingen.

De Minister van Onderwijs en Vorming installeerde in het najaar 2007 de Werkgroep inhoudelijke vernieuwing DKO. Het eindrapport van de werkgroep, VERBREDING / VERDIEPING, Inhoudelijke vernieuwing van het DKO, bundelt de beleidsadviezen.

U kunt VERBREDING /VERDIEPING hier downloaden.

Sinds september 2008 zijn er maatregelen die het basisonderwijs (zo goed als) kosteloos moeten maken. De "scherpe maximumfactuur" bepaalt de maximale oudertoelage die scholen magen vragen voor sportactiviteiten, culturele activiteiten en eendaagse uitstappen: 20 euro per jaar voor een kleuter, 60 euro voor een leerling van de lagere school.

LOCUS en de VVC registreerden de schoolactiviteiten van de Vlaamse cultuurcentra van 2006 tot en met 2010. Het aantal deelnames van kleuters daalt sterk (min 17,8 %), van leerlingen lagere school matig (min 4,6 %). In opdracht van de minister van onderwijs vergeleek het Steunpunt Studie- en Schooloopbanen de culturele activiteiten, sportactiviteiten en uitstappen vóór en na de invoering van de maximumfactuur in een steekproef van 119 scholen. Ook dit onderzoek wijst op een substantiële daling van het aantal activiteiten.

Minister Pascal Smet besliste in het najaar 2011 over bijsturingen. Op 1 december gaf de Commissie Onderwijs groen licht voor een indexering van de maximumbedragen en een verhoging van het bedrag voor kleuters (van 20 naar 30 en 35 euro voor de kleuters van respectievelijk 4 en 5 jaar). Deze maatregel zal van kracht zijn vanaf 2012 indien de plenaire zitting van het Vlaams parlement goedkeurt. Vanuit VVC, LOCUS en de collegagroep van jeugdprogrammatoren van cultuurcentra en gemeenschapscentra, waarderen we deze financiële bijsturing. Toch blijven we bezorgd. Lees hieronder ons gezamenlijk advies.

Gedeeld Verbeeld is de titel van het eindrapport van de commissie Onderwijs en Cultuur. De commissie pleit voor de ontwikkeling van een scherpere visie op kunst- en cultuureducatie, op Vlaams niveau maar evenzeer in elke school. Een scherpe visie zal leiden tot een meer integrale aanpak en een continue leerlijn. Een school zal daarvoor aangewezen zijn op samenwerking met lokale partners (cultuur- of gemeenschapscentrum, bibliotheek, DKO, museum, ...) en maakt daarvoor best afspraken op lange termijn. De commissie pleit ook voor een vakgebied Culturele en Kunstzinnige Vorming in het secundair onderwijs en voor nascholing en begeleiding van leerkrachten.

Minister Frank Vandenbroucke stelde in september 2008 het rapport voor en beleidsadviezen aan de Vlaamse Onderwijsraad (VLOR). De nieuwe Vlaamse regering vermeldt in de regeerverklaring de versterking van kunst- en cultuureducatie in het leerplichtonderwijs en de hervorming van het deeltijds kunstonderwijs.

Het rapport Gedeeld / Verbeeld kunt u hier downloaden

Het advies van de VLOR kunt u hier dowloaden.