Samenstelling
Uit hoeveel personen moet de raad voor cultuurbeleid bestaan? Wie bepaalt de samenstelling? Wat is de verhouding tussen de diverse groepen? In welke mate is de cultuurpactwet nog van toepassing?
De gemeente is verantwoordelijk voor de organisatie van de cultuurraad en bepaalt dus de formule en de samenstelling, weliswaar in overeenstemming met het decreet lokaal cultuurbeleid en met het cultuurpact, dat nog steeds van kracht is.
Het decreet lokaal cultuurbeleid beschrijft de samenstelling en stelt dat de gemeente verantwoordelijk is voor de organisatie van de werking, maar vermeldt geen aantallen of verhoudingen.
De initiële doelstellingen van het cultuurpact blijven gelden: inspraak en betrokkenheid bij het cultuurbeleid garanderen en pluralisme waarborgen. De pluralistische vertegenwoordiging blijft dus gelden als principe zonder dat dit noodzakelijk leidt tot gecijfer tot na de komma!

De bestaande cultuurraad (nieuwe samenstelling dateert van maart 2001) mag volgens het decreet tot 31 december 2002 in functie blijven. Moet er een volledig nieuwe cultuurraad samengesteld worden en bijgevolg een nieuw bestuur gekozen of mag de huidige cultuurraad mits aanpassingen aan het nieuwe decreet verder blijven functioneren?
Als de raad opnieuw is samengesteld na de vorige verkiezingen én als de samenstelling van die raad beantwoordt aan de vereisten van het nieuwe decreet (afgevaardigden van verenigingen, professionele instellingen en deskundigen) dan ben je in orde.
Als de samenstelling intussen is gewijzigd, d.i. uitgebreid met deskundigen en vertegenwoordigers van professionele instellingen, kan je de volgende overweging toch even nakijken.
Het bestuur is gekozen uit de algemene vergadering, en vertegenwoordigt deze algemene vergadering. Het lijkt dan ook logisch dat wanneer statutair de samenstelling van de algemene vergadering wijzigt, het bestuur moet volgen.
Het is toch de bedoeling van het decreet het draagvlak van het cultuurbeleid te vergroten door de advisering uit te breiden tot alle culturele actoren, en niet te beperken tot de verenigingen. Het spel moet dan ook fair gespeeld worden. De deskundigen/professionelen moeten ook daadwerkelijk kunnen deelnemen aan discussies over beleidskwesties en impact hebben op de advisering. Deskundigen en professionelen moeten de kans krijgen deel uit te maken van het bestuur, waar, dat blijkt uit de praktijk, de eigenlijke advisering gebeurt. Als zij enkel naar een algemene vergadering mogen komen, zal de interesse wellicht niet lang duren, en dan blijft alles bij het oude.
Daarom opteren een aantal gemeenten ervoor om van de bestaande cultuurraad een verenigingenraad te maken, met algemene vergadering en bestuur. Dat is een mogelijk interessante piste waar men niet van veel verandering houdt…
Daarnaast voorziet men een aparte cultuurraad, een soort denktank gemeentelijk cultuurbeleid, die dan beleidsplanningsprocessen, jaaractieplannen, evaluatierondes... kan begeleiden. Leden: het bestuur van de verenigingenraad (of een delegatie ervan) naast de deskundigen en professionelen (of een delegatie ervan, hoewel het niet zo storm zal lopen). Deze cultuurraad krijgt logistieke ondersteuning. De cultuurbeleidscoördinator woont deze vergaderingen bij.
Dit betekent niet dat de verenigingenraad in de kou moet staan, integendeel. Zij zijn een goed vertrekpunt voor initiatieven van de gemeente naar het verenigingsleven toe: communicatie, coördinatie... Maar in elke gemeente is de relatie cultuurraad-gemeentebestuur anders, en iedere gemeente moet daar op zijn manier op inspelen. Het hoe en wat heeft meer te maken met het beleid van gemeenten naar verenigingen toe, dan met inspraak.

De administratieve toelichting bij het decreet vermeldt dat de samenstelling e.d. van de cultuurraad niet meer dient bezorgd te worden aan het ministerie. Klopt dat?
Ja, dat klopt.

In de vorige samenstelling van onze cultuurraad konden ook geïnteresseerde burgers, die geen deel uitmaken van een vereniging, lid zijn van de cultuurraad en zelfs lid van het bestuur. Is dit ook nog mogelijk met het nieuwe decreet?
Geïnteresseerde burgers kunnen enkel nog lid zijn van de cultuurraad als deskundige.

Onze gemeente ligt in het tweetalig gebied Brussel-Hoofdstad. Mag onze cultuurraad tweetalig zijn of moeten wij voor een uitsluitend Nederlandstalige cultuurraad opteren?
Het Decreet Lokaal Cultuurbeleid is een bevoegdheid van de Vlaamse Gemeenschap. In het tweetalig gebied Brussel-Hoofdstad is de Vlaamse Gemeenschap bevoegd voor de persoonsgebonden aangelegenheden, met name voor de Nederlandstaligen.

Art. 56 van het Decreet Lokaal Cultuurbeleid bepaalt ook expliciet dat de cultuurraad bestaat uit actoren die de Nederlandstalige cultuur bevorderen.

Dat betekent dat maar aan de vereisten van het Decreet Lokaal Cultuurbeleid voldaan wordt indien de cultuurraad zichzelf als een Nederlandstalige cultuurraad beschouwt. Dat betekent uiteraard niet dat er geen tweetaligen in de cultuurraad kunnen zetelen. Tweetaligen in Brussel kunnen inzake persoonsgebonden aangelegenheden immers kiezen of zij zichzelf voor zulke materies tot de Vlaamse of de Franse Gemeenschap wenden.

Maar bijvoorbeeld eentalig Franstalige organisaties kunnen geen deel uitmaken van deze cultuurraad.

Vertegenwoordiging
Politieke mandatarissen kunnen geen lid zijn van de cultuurraad. Zijn OCMW-raadsleden ook te beschouwen als politieke mandatarissen?
Het begrip politieke mandatarissen omvat ook OCMW-raadsleden. Cultuur Lokaal controleerde deze interpretatie nog eens extra bij de administratie cultuur opdat hierover geen twijfel meer zou zijn.
De twijfel is (bij ons en bij velen) ontstaan door een antwoord van minister Van Grembergen - toen nog bevoegd voor binnenlandse aangelegenheden. Zijn antwoord op de vraag naar mandatarissen verwees naar het oude decreet waarbij OCMW mandatarissen wel werden toegelaten.

Volgens het decreet kunnen er geen politieke mandatarissen zetelen in de cultuurraad. Wat met vertegenwoordigers van politieke fracties of van politieke verenigingen?
In de cultuurraad kunnen geen politieke mandatarissen zetelen. Politiek mandataris wordt daarbij in de ruimste zin geïnterpreteerd: gemeenteraad én OCMW, provinciaal, Vlaams, federaal of Europees niveau. Enkel de schepen voor cultuur kan als waarnemer in de cultuurraad zetelen.
Ook vertegenwoordigers van politieke fracties in de oude cultuurraad, die zelf geen mandataris zijn, kunnen als dusdanig geen lid blijven. Indien deze vertegenwoordigers (niet-mandatarissen) deskundig zijn en als dusdanig een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de cultuurraad, let niets hen als deskundige op te nemen. De binding met een politieke partij is echter niet meer mogelijk. Is de deskundige toch mandataris, vb.gemeenteraadslid, kan hij wel op andere manieren bij het cultuurbeleidsplanningsproces worden betrokken, maar niet als lid van de cultuurraad.

Kan een gemeenteraadslid nog waarnemend lid zijn van de cultuurraad (d.i. zonder stemrecht) of is dit enkel bedoeld voor de schepen van cultuur?
Enkel de schepen van Cultuur kan waarnemer zijn.

Kunnen leden van politieke partijen lid zijn van de cultuurraad?
Leden van politieke partijen kunnen deel uitmaken van de cultuurraad, op voorwaarde dat ze:
- én geen mandataris zijn (gemeenteraad, OCMW-raad, IGS-verband,...)
- én niet de politieke partij zelf vertegenwoordigen, maar een andere "gewone" cultuurvereniging.
Als zij aan deze voorwaarden voldoen, dan hebben zij uiteraard gewoon stemrecht.

Wat wordt precies bedoeld met de verenigingen in de adviesorganen?
Het moet duidelijk om culturele verenigingen gaan, in de ruimste betekenis (dus ook verenigingen actief op gebied van recreatie, ontmoeting, seniorenverenigingen, enz.) maar geen welzijnsverenigingen e.d. De inhoudelijke werking van deze verenigingen moeten culturele thema's zijn.
Het verschil tussen privaat en publiek is zeer eenvoudig: privaat betekent particulier (cf. het klassieke verenigingsleven, of instellingen die opgericht zijn op privé-initiatief); publiek is openbaar, van/door de overheid (bijvoorbeeld: een bibliotheek).


Taken en bevoegdheden
Moet de cultuurraad advies verlenen ivm actieplannen en werkingsverslagen?
Uit de omzendbrief van de administratie van 1 februari 2005 blijkt een gedifferentieerde regeling. Het actieplan en het werkingsverslag betreffende de uitvoering van het cultuurbeleidsplan moeten ter advies voorgelegd worden aan de cultuurraad. Dit is niet het geval voor actieplannen en werkingsverslagen van bibliotheek en cultuurcentrum. Voor deze plannen en verslagen volstaat het advies van hun betrokken beheersorganen.

Moet de cultuurraad advies verlenen ivm actieplannen en werkingsverslagen?Kan de cultuurraad ook het beheersorgaan zijn van bibliotheek en cultuurcentrum?
Een adviesorgaan zoals de cultuurraad kan geen beheersorgaan van een bibliotheek of cultuurcentrum zijn. De taak van een cultuurraad is immers te adviseren over alle cultuurmateries in de gemeente; de taak van een beheersorgaan is in te staan voor het beheer van de bibliotheek of het cultuurcentrum.
Ook de samenstelling van advies- en beheerraad verschilt: in de cultuurraad kunnen geen vertegenwoordigers van de politieke fracties zitten, terwijl zij wel verplicht deel uitmaken van de beheersorganen van bibliotheek en cultuurcentrum.

Sectorale deelraden
Een gemeente heeft naast een jeugdraad en een sportraad ook een cultuurraad, een seniorenraad en een toeristische raad. Kunnen deze laatste drie zich omvormen tot sectorale deelraden onder één overkoepelende raad?
Dat kan. De gemeente kan kiezen tussen verschillende formules m.b.t. de organisatie van inspraak via overleg- en adviesorganen:
• één gemeentelijke cultuurraad met adviesbevoegdheid voor 'alle' cultuurmateries;
• sectorale deelraden met adviesbevoegdheid voor 'specifieke' cultuurmateries ( bijvoorbeeld: amateurkunsten, sociaal-cultureel werk), elk vertegenwoordigd in een overkoepelende raad met een algemene adviesbevoegdheid;
• de overkoepelende raad is dan bevoegd voor algemene culturele materies, de deelraden voor specifieke cultuurmateries.

Indien een gemeente voor de organisatie van de cultuurraad opteert voor de formule met de sectorale deelraden, waar komen of kunnen dan de deskundigen terecht?
Deskundigen kunnen opgenomen worden in de sectorale deelraden en kunnen als vertegenwoordiger van een deelraad ook plaats nemen in de overkoepelende gemeentelijke cultuurraad.

In onze gemeente is naast een jeugd-, sport- en culturele raad ook een gezins-, senioren- en gehandicaptenraad actief. Sommige verenigingen zijn daardoor lid van meerdere adviesraden. De culturele raad is voornamelijk bezig met culturele materies en de senioren-, gezins- en gehandicaptenraad eerder met welzijn. De cultuurraad heeft dus adviserende bevoegdheid over alle culturele materies (met uitzondering van sport en jeugd) voor de hele gemeente. Mag de gezins- en seniorenraad los van de cultuurraad functioneren of is er de verplichting tot een overkoepelende cultuurraad, samengesteld uit afgevaardigden van alle gemeentelijke adviesraden?
De gezins-, gehandicapten- en seniorenraden, die adviseren over welzijnsaangelegenheden, kunnen onafhankelijk van de cultuurraad functioneren en maken geen deel uit van de overkoepelende cultuurraad.